Ciekawostki

Dr Józef Staśko

50 wycieczek po Ziemi Krakowskiej - 1955 r., wybrane wycieczki. 17 CAŁODNIOWA Jaworzno. Poznanie wielkich obiektów Planu 6-letniego. Dojazd koleją z Krakowa do Szczakowej w godzinach porannych, skąd pieszo do Jaworzna 5 km, stąd na południe jeszcze 3 km na Rudną Górę (309 m),...
Odsłonięcie sztandaru - 1927

Odsłonięcie sztandaru w Jaworznie - 1927 r. W środę, dnia 2-go lutego 1927 roku w ślicznie udekorowanej Sali Domu Centralnego Związku Górników w Jaworznie odbyło się uroczyste odsłonięcie sztandaru Oddziału im. „Tadeusza Kościuszki” w Jaworznie. U roczystość tę poprzedziło...
Szkoła Podstawowa nr 6

Szkoła Podstawowa nr 6 im. St. Żeromskiego - 1962 r. Słowo wstępne P rzechodząc ulicą Grunwaldzką, w pobliżu przejazdu kolejowego, zwracamy często uwagę na budynek szkolny. Jest to Szkoła Podstawowa Nr 6 im. Stefana Żeromskiego. Wielu przechodniów mijających budynek tej szkoły...
Marzenie Geografa

Położenie geograficzne, rzeźba terenu Jaworzno położone jest w południowej Polsce, w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego , na styku z Małopolską. Obszar administracyjny miasta wynosi 152,59 km² , co plasuje je w czołówce najrozleglejszych miast w kraju. Zamieszkiwane...
Kościół w Dąbrowie

Kościół w Dąbrowie Narodowej 1931-1933 r. Budowa i poświęcenie kościoła Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Narodowej Geneza i początki budowy P o wiekowej niewoli i strasznej w skutkach wojnie światowej, nawiedzona klęską bezrobocia ludność gminy Dąbrowa (Narodowa) –...
Kraków frontem do dróg

Kraków frontem do dróg - 1935 r. D rogi polskie są sławne. Sławne nie tyle ze swej dobroci ile z niemożliwego wprost stanu zaniedbania i kompletnego braku wszelkich cech, znamionujących pojęcie drogi wogóle. To też z radością wielką obserwujemy zmaganie się Województwa Krakowskiego z...
Kierownik Teatru pisze

Teatr Robotniczy w Jaworznie 1923 r. Koło robotnicze w Jaworznie (Małopolska). I u nas w Jaworznie istnieje placówka: Stow. oświat. młodzieży robotn. „Siła“, które utworzyło sekcję teatralną. Sekcja ta zabrała się zaraz po utworzeniu do pracy i wynikiem jej było odegranie w...
Dom Legjonisty

Jak się buduje dom dla 30 legjonistów - 1928 r. „Gazeta Warszawska” w Nrze 241 z dnia 15 sierpnia b. r. zamieszcza następującą korespondencję. Jaworzno, pow. Chrzanów. N a nasze małe, robotnicze miasteczko zawzięła się sanacja. Niema niemal tygodnia, byśmy nie mieli jakiegoś...
Budowniczowie Elektrowni II

W trosce o podniesienie stopy życiowej mas pracujących - 1954 r. W coraz lepszych warunkach żyją i pracują budowniczowie i załoga elektrowni Jaworzno II, WARSZAWA (PAP). Ostatnio dwa pierwsze turbozespoły jednej z największych polskich elektrowni Jaworzno II zakończyły okres...
Człowiek i praca 1974

Rodowód megawatów - Energomontaż Katowice 1974 r. P od koniec lat międzywojennych całkowita moc naszych elektrowni sięgała 1700 megawatów. Tyle właśnie wyniósł przyrost mocy w ciągu jednego minionego roku. Porównanie to mówi właściwie wszystko o olbrzymim skoku, jakiego dokonała polska...
Skąd płyną potoki światła

Skąd płyną potoki światła - Jaworzno 1930 r. D nia 1 grudnia b. r. została otwartą w Jaworznie w woj. Krakowskiem nowa elektrownia, trzecia co do wielkości w Polsce. J aworzno jest to miasto, leżące w odległości 62 klm od Krakowa, nieopodal Śląska. Znajduje się tam kopalnia...
Z krainy węgla - 1904, cz. 2

Z krainy węgla - 1904 r. cz. II T u ludzie żyją głównie surogatami życia, zatracili jego zmysł, wprost przeciwstawili się mu, na przeciwny biegun, którym ma być sztuka. Daremne wszakże tęsknią do jej sfer niezmąconych, napróżno zmuszają siebie do rozpaczliwych wysiłków, gdyż...
Z krainy węgla - 1904, cz. 1

Z krainy węgla - 1904 r. cz. I Kopalnie węgla w Jaworznie. T ysiące naszych rodaków zna lepiej zagranicę niż kraj własny, — skarży się na biedę i brak przemysłu u nas, a przenosi obce płody i wyroby nad swojskie, chociaż one w niczem zagranicznym nie ustępują; czyni to też albo z...
Portret własny

Portret własny czyli u fotografa w atelier. Historia fotografii portretowej to fascynująca ewolucja – od wielominutowego bezruchu po ułamek sekundy zapisanego w pamięci telefonu. Pierwsze portrety wymagały od modeli niemal nadludzkiej cierpliwości. Czas naświetlania był tak długi, że...
Helena Leska

Helena Leska -"14 odbić światła..." Między światłem a ziemią Pani Helena Leska była postacią, w której życiorysie splotły się najważniejsze polskie losy XX wieku. Urodzona w przedwojennym, wielokulturowym Lwowie , przez całe życie niosła w sobie ten specyficzny rodzaj kresowej...
Ks. Stojałowski

Tam gdzie żył i działał ks. Stojałowski - 1934 Życie społeczne w Jaworznie Za czasów zaborczych górnicze miasto Jaworzno zasłynęło nietylko w Austrji, ale het daleko poza jej granicami. Tu działał w latach przedwojennych, słynny ksiądz-patrjota, prałat Stanisław Stojałowski. {{W...
Jaworzno III 1977

Elektrownia Jaworzno III - 1977 r. Jaworzno ma jedną kopalnię węgla. I trzy elektrownie: „JAWORZNO I” narodziła się jeszcze w wieku pary i elektryczności, w r. 1898. Jest najstarszą elektrownią w Polsce. Zaczęła jako elektrownia kopalniana szybu „Rudolf”. Ma piękne tradycje w...
Fabryka przetworów

Fabryka przetworów węglowych w Szczakowej 1934 r. czyli smutna historja zakładu przemysłowego, który nigdy nie funkcjonował Jak wiadomo, jeszcze w r. 1925 po nerwowym obiegu marek, których waloryzacja i automatyczne przeliczenie 1 miljon 800 tysięcy za 1 złoty, dało pewne...
Z Warszawy do Szczakowej

ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО - 1890 r. ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО czyli tzw list otwarty (karta pocztowa) z 1890 r. Karta dokumentuje komunikację między dwoma zaborami – została nadana w Warszawie (zabor rosyjski) i skierowana do Galicji (zabór austriacki). Znaczki i datowniki...
Garść dowcipów

Garść dowcipów z czasów wojny i okupacji niemieckiej. W S T Ę P Verba volant, scripta manent... Zdecydowałem się na wydrukowanie, wybranej z wielu, garstki dowcipów wojennych, celem utrwalenia ich w pamięci ludzkiej. Odegrały one już swoją rolę, a dziś przeszły do...
Gorące lato 1939

Gorące lato, lipiec 1939 r. - 3 listy a za miesiąc wojna... Słów.kilka To fascynujące dokumenty z lipca 1939 roku – ostatniego spokojnego lata przed wybuchem II wojny światowej. Listy zostały napisane przez rodziców do córki, którą pieszczotliwie nazywają „Irusią”. Listów...
Węgiel, woda, powietrze 1956 r.

Węgiel, woda, powietrze - 1956 r. Składnik pierwszy: WĘGIEL! W Jaworznie II zainstalowano kotły pyłowe. Dzięki nim — kopalniom spada kłopot z głowy. Do niedawna nie wiedzieli, gdzie składować i co robić z nikomu niepotrzebnym miałem węglowym i mułem z płuczek kopalnianych. W...
Społeczny Teatr Miejski

Społeczny Teatr Miejski 1961 r. Sukcesy sceniczne, inwestycje, niedosyt 1961 roku. Świetlice i zakładowe domy kultury mają na swoim koncie duże osiągnięcia. Działalność zespołu pieśni i tańca kopalni „Kościuszko Nowa ”, zespołów artystycznych „Azotów”, „Bieruta”, „Huty Szkła” —...
Kapsuła czasu

Śladem Elżbiety Ochałek: Historia pewnej przesyłki z 1876 roku "Kapsuła czasu" , która idealnie dokumentuje logistykę i biurokrację epoki, w której słowo pisane i pieczęć miały wagę absolutną. Historia pewnego listu, którego podróż przebiega przez Szczakową. Dlaczego Szczakową?...
Jaworzniak czy jaworznianin?

Jaworznianin czy jaworzniak? Rozterki językowe... niekoniecznie w Jaworznie Starsze osoby do dziś pamiętają, jak określano mieszkańców Jaworzna w latach międzywojnia, czy nawet w latach 60. XX wieku. W Chrzanowie, czy Trzebini mówiono o nas „ten jaworzniak”, „ta jaworzniaczka”....
Modelarze SM Górnik

Modelarze Spółdzielni Mieszkaniowej "Górnik" w Jaworznie - 1974 r. 1. Memoriał Stanisława Michniewskiego Pamięć o wybitnych ludziach lotnictwa polskiego, działaczach, sławnych lotnikach, o tych wszystkich, którzy budowali polskie skrzydła z ogromnym trudem i poświęceniem, jest...
Satyra na „nowoczesne” osiedla...OTK

Satyra na „nowoczesne” osiedla. Apolonia i Detektyw 1956 r. Siedzi sobie Apolonia i marzy. — O czym marzysz, Apolonio? — Przeczytałam właśnie „Przygody Sherlocka Holmesa” i chcę naśladować tego znakomitego detektywa. ...Jestem do twojej dyspozycji — rzekł Holmes. — Jaką masz...
Kościuszko-Nowa

Z jaworznickiego notatnika – „Po ziemi krakowskiej, szlakiem sześciolatki” Kościuszko - Nowa 1954 r. Takiej kopalni przed dziesięciu laty nie było Wiatr rozwiał poranne mgły nad miasteczkiem. Widać już popielatą wieżę wyciągową, która wznosi się ponad zabudowania przy krakowskiej...
Skarby ze Szczakowej

Wykopaliska monet ze Szczakowej - 1938 r. Pierwszy skarb „Srebrny szept z nurtów rzeki”. Woda była rześka, niemal ostra, gdy 12-letni Witold zanurzył się w rzece, szukając ochłody przy podmywanym brzegu. Pod jego palcami, w śliskim mule i glinie, coś nagle stawiło opór –...
Zasadnicza Szkoła Budowlana w Jaworznie

Informator dla kandydatów do ZSB - 1980 r. Zasadnicza Szkoła Budowlana i Wieczorowe Technikum Budowlane dla Pracujących Chrzanowskiego Przedsiębiorstwa Budowlanego, Jaworzno ul. Szopena 40. I. Charakterystyka szkoły Zasadnicza Szkoła Budowlana i Technikum Budowlane dla...
Wszechwładni panowie Jaworzna

Wszechwładni panowie Jaworzna - II RP 1934 r. Po 15 latach na kopalniach jaworznickich: „Kościuszko”, „Piłsudski” i „Jan Kanty”, poza zmianą nazw i właścicieli, nic więcej się nie zmieniło. Dawniej zyski z kopalń ciągnęli żydzi Guttmanni z Wiednia, dziś jest wprawdzie cokolwiek inaczej,...
Klasztor w Staniątkach - dokument

Klasztor benedyktynek w Staniątkach - 1238 r. ♦ Przedstawiony na zdjęciu dokument to akt poświęcenia kościoła i zatwierdzenia fundacji klasztoru benedyktynek w Staniątkach, wystawiony w 1238 roku przez biskupa krakowskiego Wisława z Kościelca. ♦ Oto pełna transkrypcja tekstu...
Stara Legenda

Prastara legenda o drwalach - 1330 r. Znana mieszkańcom i oparta na etymologii ludowej legenda głosi: W 1330 r. przyszły król Kazimierz III Wielki wracał z Poznania do Krakowa na wezwanie swojego ojca Władysława Łokietka. W...
Gwara nasza jaworznicka

Fascynująca gwara – a jaka? Po naszemu wierszem pisana. Zwierzenia (żal) tutejszej gwary Jaworznicko gwaro skądeś tu przybyła? Nie z dolin, czy ze wzgórz - może od Górali? Gdzieś się nam podziała? - bez Cię nijak będzie! Folklor podupadnie, podobnie jak...
Fabryka sody amoniakalnej 1883

Drzeworyt z opisem przemysłu z XIX w. w Galicji ♦ Obok przemysłu drzewnego, jako pokrewną gałąź rzemiosła, należy wymienić przemysł papierniczy. Należą tutaj właściwe fabryki papieru w Sasowie, Czerlanach, Zabłociu koło Żywca (Saybusch) i inne, a także kilka fabryk masy drzewnej....
Huta Szkła w Dąbrowie Narodowej

Huta Szkła w Dąbrowie Narodowej - ślad pozostał Pod jaworem zrodzone We wschodniej części Dąbrowy, na tak zwanej "Fortunie", do połowy XIX wieku była warzelnia ałunu. Po jej likwidacji zostały zabudowania, w których mieszkali górnicy pracujący w miejscowych kopalniach. Około 1885...
Trójkołowiec z Jaworzna wygrał!

Sami budujemy samochody - 1953 r. ♦ W końcu ubiegłego roku odbył się w Warszawie konkurs samochodzików własnej konstrukcji, organizowany przez Polski Związek Motorowy. Domorośli konstruktorzy zaprezentowali szereg całkiem udanych rozwiązań technicznych, wykonanych przy jak...
Edukacja wczoraj i dzisiaj

Edukacja wczoraj i dzisiaj ♦ Pierwsza wzmianka o szkole, która istniała w Jaworznie, pochodzi z 1598 roku , ale jej początków należy szukać nieco wcześniej. Pierwsze wzmianki o istnieniu parafii w Jaworznie mamy z lat 1335–1337, aczkolwiek geneza parafii sięga XIII w., a zatem w tym...
Uroczystość Chrystusa Króla w Jaworznie

Uroczystość Chrystusa Króla w Jaworznie i Szczakowej - 1936 r. Jaworzno W niedzielę, dnia 25. X. br., jako w uroczystość Chrystusa Króla zorganizowała Akcja Katolicka na terenie naszej parafii uroczystą akademię ku uczczeniu święta Chrystusa Króla. Już od wczesnego ranka przy...
Czarne kamienie się palą

Czarne kamienie się palą (legenda) - 1507 r. Wrzesień 1507 roku był niezwykle zimny. Wiatry północne z niewielkiego wzniesienia zwiewały piasek i wraz z kawałkami dziwnych, czarnych kamieni zrzucały na niżej położone pastwisko jaworznickiego dworu. Wawrzyniec i Jakub, zmarznięci...
Jaworznickie Sokolnictwo

Sokolstwo górnośląskie w Jaworznie. ♦ Bardzo sympatyczna uroczystość odbyła się ubiegłej niedzieli w Jaworznie, na pograniczu galicyjsko-śląskim. W dniu tym odbył się zlot Sokolego Okręgu Górnośląskiego, połączony z poświęceniem sztandaru Gniazda Jaworznickiego. {{W...
Przyroda: klimat, wody, gleby, flora i fauna

Przyroda: klimat, wody, gleby, flora i fauna ździebełku. Klimat i hydrologia Jaworzna W Jaworznie dominują wiatry południowo-zachodnie (60%), północno-zachodnie (15%), północno-wschodnie (10%) oraz rzadsze południowo-wschodnie (5%). Cisza bezwietrzna występuje przez ok. 10% czasu....
Sport - panorama wszechczasów

Sport - panorama wszechczasów w żdziebełku ► W stęp ♦ Historia sportu w Jaworznie to rzeczywiście w dużej mierze historia piłki nożnej , która na tych terenach stała się czymś więcej niż tylko grą – była elementem tożsamości robotniczej, szczególnie związanej z...
Zdroje Jaworzno

Zdroje żelaziste polskie, Jaworzno - 1818 r. ♦ Dwutygodnik „Krynica” z 1873 r., poświęcony ojczystym zakładom zdrojowo-kąpielowym, w numerze 3., w artykule pt. „Zdroje żelaziste polskie, Jaworzno”, opisuje obecność na terenach Jaworzna wód żelazistych o naturalnej ciepłocie...
Olimpijczyk z Jaworzna

Olimpijczyk z Jaworzna ♦ W 1962 roku z inicjatywy KS „Górnik” Jaworzno powołano komitet budowy basenu pływackiego . Swoją działalność rozpoczął on od otwarcia konta w Banku Spółdzielczym w Jaworznie, korzystając przy tym z wydatnej pomocy KWK „Komuna Paryska”. W trakcie realizacji...
Jakub Byrczek

Konkurs fotograficzny - 1967 r. Ocena nadesłanych zdjęć Portretów fotograficznych starców i staruszek widzieliśmy wszyscy bez liku. Ks. Wiesław Terez z Mrągowa fotografuje zaledwie od roku. Tym bardziej godna uwagi jest siła, z jaką stara się oddać formę, a oddaje wyraz...
Elektrownia Jaworzno II

Z jaworznickiego notatnika – „Po ziemi krakowskiej, szlakiem sześciolatki” - 1953 r. ♦ Mam przed sobą mały, zielony znaczek pocztowy. Mały znaczek z napisem „Poczta Polska”, który zawiera dużą treść. W młodych latach zbierałem znaczki; mówiono wtedy, że filatelistyka uczy. Kolorowe...
Franciszek Raczek

Franciszek Raczek - człowiek sukcesu Franciszek Raczek – rekordzista na jaworznickim ratuszu Bez wątpienia rekordzista – zarządzał Jaworznem przez 25 lat! Franciszek Raczek (nazwisko zapisywane także jako Racek lub Raček) urodził się 11 września 1874 roku w Wieliczce. Choć...
Sasanka otwarta

Sasanka otwarta - kiedyś jeden z symboli Jaworzna ♦ Sasanka to urokliwa bylina. Niektóre jej gatunki są dość rzadkie i objęte ochroną prawną. W Jaworznie, w Uroczysku Sodowa Góra (Sadowa Góra), w latach 80. ubiegłego wieku powstał powierzchniowy pomnik przyrody sasanki otwartej i...