Fabryka sody amoniakalnej 1883

Drzeworyt z opisem przemysłu z XIX w. w Galicji

♦ Obok przemysłu drzewnego, jako pokrewną gałąź rzemiosła, należy wymienić przemysł papierniczy. Należą tutaj właściwe fabryki papieru w Sasowie, Czerlanach, Zabłociu koło Żywca (Saybusch) i inne, a także kilka fabryk masy drzewnej. Galicyjskie fabryki wytwarzają papiery drukarskie, piśmienne i pakowe różnych rodzajów i bardzo dobrej jakości. Jako towar eksportowy, wysyłany do Europy Zachodniej i Południowej oraz do Afryki Północnej, należy wyróżnić znakomite galicyjskie bibułki (papiery pakowe i papierosowe).

♦ Przemysł tekstylny prowadzony jest w kraju w wielu okolicach jako przemysł domowy przez ludność wiejską; większe przedsiębiorstwa fabryczne koncentrują się w okolicach Białej, Kęt i Żywca. W ostatnim czasie w Podgórzu (koło Krakowa) powstała pierwsza przędzalnia sznurka i szpagatu. Znane bialskie fabryki sukna, jak również nowo powstała fabryka w Żywcu (Saybusch), wytwarzają towary modne, to jest wzorzyste tkaniny dla panów i pań, gładkie sukna do powozów, bilardów, na mundury cywilne itp., sukno wojskowe, wreszcie tak zwane sukno orientalne, które eksportowane jest na Orient i do Ameryki Południowej. Bialskie fabryki wyrobów z wełny owczej liczą od sześciu do siedmiu dużych zakładów o średniej rocznej produkcji od 400 000 do 600 000 guldenów, około piętnastu zakładów średnich, wreszcie kilka nielicznych małych zakładów, w których zachował się jeszcze typ dawnego bialskiego sukiennika. W największych przedsiębiorstwach przędzalnia łączy się z tkalnią i apreturą; większość średnich i małych zakładów korzysta z wynajmowanych pomieszczeń i siły napędowej u przedsiębiorców, którzy zazwyczaj zajmują się wykańczaniem (apreturą) wyrobów z wełny owczej. Do przemysłu tekstylnego należą jeszcze żydowskie, tak zwane fabryki tałesów w Kołomyi, Jarosławiu i Krakowie. „Tałes” to hebrajska nazwa charakterystycznych czarno-białych chust modlitewnych, które są noszone przez tak zwanych ortodoksyjnych Żydów podczas modlitwy. Najważniejsza fabryka tałesów znajduje się w Kołomyi. Na około czterdziestu krosnach ręcznych o bardzo prymitywnej konstrukcji wytwarza się tutaj białe chusty modlitewne z wełny i wysyła do wszystkich stron świata, gdzie zachował się jeszcze dawny żydowski obyczaj.
♦ Do dziedziny przemysłu chemicznego należą fabryka sody amoniakalnej w Szczakowej, fabryki kwasu siarkowego w Żywcu i Gorlicach, fabryka bieli cynkowej w Niedzieliskach, fabryki mączki kostnej w Żywcu, Podgórzu, Jarosławiu, Lwowie (Lemberg), Krukowicach, Rzeszowie, Klimkówce i innych miejscowościach, fabryki zapałek w Skolem, Stryju, Krowodrzy pod Krakowem, Kołomyi itd., olejarnie w Krakowie, Lwowie i Samborze, mydlarnie w Krakowie, Zabłociu koło Żywca i Białej, fabryki albuminy w Krakowie i Husiatynie, wreszcie te przedsiębiorstwa przemysłowe, które przetwarzają ropę naftową i wosk ziemny (rafinerie, fabryki świec itp.).

Słów.kilka
1865 – W Niedzieliskach powstają Zakłady Bieli Cynkowej (wpierw była to cynkownia), jako własność wrocławskich przemysłowców von Loebbecke'ów. Zakłady istniały do 1976 r.
1883 - W Szczakowej uruchomiono fabrykę sody amoniakalnej, produkcja odbywała się metodą Solvaya, a okolicę, gdzie wywożono chlorek wapnia, długo nazywano Wapniówką. Fabryka pozostała w spółce z Jaworznickim Gwarectwem Węgla Kamiennego. W 1909 roku przeniesiono ją do Borku Fałęckiego koło Krakowa.

bibliografia