Musisz zainstalować lub uaktualnić Flash Playera kliknij pomoc >> lub ściągnij i zainstaluj plugin flash www.adobe.com

Nawigacja 360°:


Zarys Miasta Jaworzna ( w ździebełku)

Historia II Położenie II Ciekawostki II Dzielnice II Statystyki

Ciężkowice


Rys historyczny:

Ciężkowice w przeszłości nazywane były także: Ceyskowice, Cienskowicy, Czeskowicze, Tiesnskowice.
Lokację Ciężkowic należy zaliczyć do wieku XIII. W pierwszej połowie XIII w. Ciężkowice (podobnie jak wsie Długoszyn i Jaworzno) były prawdopodobnie własnością możnego małopolskiego rodu Świebodziców-Gryfitów. Prawdopodobnie w 1228 r. Gryfici przekazali ją benedyktynką tynieckim. W 1243 r. Ciężkowice wraz z wydobytym tam ołowiem nadał klasztorowi w Staniątkach Konrad Mazowiecki. Fakt posiadania Ciężkowic przez klasztor potwierdza także bulla papieża Innocentego IV z 1253 r. W 1253-54 klasztor staniątecki ostatecznie utracił Ciężkowice.
W 1407 r. występuje w źródłach sołtys Mikołaj, a w 1428 r. przed sądem wójtowskim Chrzanowa toczyła się sprawa o zabójstwo dokonane na Jakubie, sołtysie Ciężkowic. W 1440 r. sołtysem był Stanisław, kmieć z Byczyny, ale już w rok później sołectwo to zostało podzielone między Jana z Ciężkowic i Alberta z Garbar pod Krakowem. W 1531 r. znalazło się ono w rękach szlachcica Filipa, który przyjął nazwisko Ciężkowicki.
W czasach Jana Długosza Ciężkowice należały w połowie do biskupa krakowskiego, a w połowie do tenuty będzińskiej, dzierżawionej przez Szczepana Pogórskiego. Po Szczepanie tenutę będzińską objął Benedykt Pogórski, który wydzierżawił ją Piotrowi i Stanisławowi Szafrańcom. W 1479 r. rozgraniczono w Ciężkowicach domenę królewską od biskupiej. Do biskupa krakowskiego miała należeć jedynie trzecia część tej wsi oraz sąsiednie Luszowice.
Za czasów Leszka Białego toczyły się tu boje Konrada Mazowieckiego z Henrykiem Brodatym o "srebrodajne pola".
W 1519 r. dowiadujemy się o istnieniu drogi z Jaworzna do Ciężkowic, a w 1534 o drodze ciężkowickiej biegnącej na zachód od stoku ze źródłem.
Źródła podają, że w 1743 roku w Ciężkowicach były 33 domy, a w niespełna 50 lat później już 131.
W XVIII w. stała w Ciężkowicach karczma, 2 młyny, palarnia, nowy browar i owczarnia, a z rzemieślników źródła wymieniają kowala, krawca i szewca. Na moście nad potokiem Łużnik pobierano myto, tędy prowadził trakt z Krakowa do Wrocławia.
W latach 1815-1846 a więc w czasach Rzeczypospolitej Krakowskiej Ciężkowice wraz z Luszowicami, Górami Luszowskimi, Kościelcem, Piłą, Płazą, Pogorzycami,Oblaszkami, Bolęcinem, Grojcem i Rudnem tworzy gminę wiejską z siedzibą wójta w Kościelcu. Łączna liczba mieszkańców 3 608. Numer urzędowy gminy to XX, w czasach Rzeczypospolitej Krakowskiej było 17 gmin wiejskich i 9 miejskich.
W pierwszej połowie XIX w. szukano tu węgla, a czynił to zamożny bankier z Wiednia Maks Low Beer. Bagnisty teren utrudniał wydobycie kopaliny i około 1890 r. zaprzestano eksploatacji.
Na przełomie XVIII i XIX w. na miejscu obecnego kościoła ówcześni mieszkańcy wybudowali kaplicę poświęconą św. Rozalii z Palermo, patronce broniącej przed zarazą i różnymi zagrożeniami. W 1903 r. kaplicę powiększono lecz nadal mogła pomieścić tylko siedemdziesiąt osób.
XX wieczna parafia w Ciężkowicach oficjalnie zaczęła funkcjonować 1 listopada 1921 r.
W latach 1924-1927 trwały prace przygotowawcze pod budowę nowej świątyni. W sierpniu 1928 r. powstały fundamenty. Dopiero pięć lat później zaczęto wznosić mury według projektu krakowskiego architekta profesora Wojtyczki.
3 września 1933 r. Arcybiskup Adam Stefan Sapieha dokonał poświęcenia kamienia węgielnego pod ołtarzem. 23 grudnia 1934 r. ks. Prałat S. Skoczyński poświęcił ołtarz, a ksiądz A. Mroczek odprawił pierwszą mszę św. w nowym kościele, który za patronkę przybrał Matkę Bożą Nieustającej Pomocy. Dopiero w 1975 r. dobudowano wieżę. Miejscowe grono pedagogiczne ufundowało obraz przedstawiający wizerunek Patronki (1936 r.) namalowany przez malarza B. Rutkowskiego. Natomiast 21 marca tego roku odbyły się pierwsze misje święte, w czasie których zawierzono parafian pod opiekę Matki Bożej Nieustającej Pomocy.
W 1954 r. parafia otrzymała relikwie bł. Bronisławy i św. Andrzeja Boboli.
Wczterdziestą rocznicę poświęcenia kościoła (1974r.) Ciężkowice odwiedził JE Kardynał Karol Wojtyła, który udzielił sakramentu bierzmowania oraz poświęcił figurę Chrystusa Króla.
W 1962 powstaje pierwsza koncepcja budowy Elektrowni "Jaworzno III" o mocy 4 x 300 MW z lokalizacją w Ciężkowicach. 7 IX 1966 zapada decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr 35/66 o lokalizacji szczegółowej Elektrowni "Jaworzno III". Niestety (albo na szczęście) wybrano inną lokalizację elektrowni. Została wybudowana na przeciwległym krańcu Jaworzna, w pobliżu Elektrowni Jaworzno II.
Lucyny Burek napisała książkę pod tytułem "Historia parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jaworznie Ciężkowicach" i została wydana w nakładzie 1 500 egzemplarzy.
W 1972 r. Ciężkowice przyłączono do Jaworzna.
Charakterystyczne obiekty i miejsca:
  • Kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Nieustającej Pomocy;
  • Stacja PKP Jaworzno-Ciężkowice z czasów zaboru austriackiego;
  • Zabytkowy cmentarz parafialny z około 1656 roku, ul. Ludowa;
  • Kaplica murowana, słupowa z połowy XIX w., dach namiotowy, z przodu wnęka z figurą ludową, fundowana przez Maksa Loewa Beera, ul. Grabańka;
  • Kapliczka przydrożna, słupowa z połowy XIX w., zbudowana z kamienia łamanego, dach siodełkowy, w ścianie frontowej wnęka, zlokalizowana na dawnym cmentarzu powstańczym, ul. Ciężkowicka;
  • Kapliczka murowana, słupowa z 1580 r.,otynkowana, kryta dachem siodełkowym, z przodu wnęka, zbudowana w dawnej osadzie srebrników ul. Luszowicka, okolice "Suchego Stawu";
  • Pomnik ku czci ofiar terroru. Wzniesiony ku czci 20 mieszkańców Ciężkowic zamordowanych 5 czerwca 1940 r. w odwet za zabicie komendanta policji niemieckiej w Sosnowcu Ottego Kremlinga – nazwiska, ul. ks. A. Mroczka, w pobliżu SP Nr 18;
  • Rezerwat przyrody Dolina Żabnika w kompleksie leśnym "Kolawica". Obszar kilku typów siedliskowych: Potok Żabnik wraz z jego rozlewiskami, zabagnieniami i zastojami, boru sosnowego i mieszanego z licznymi polami i terenami piaszczystymi oraz szuwarowiska i niewielkie płaty torfowisk. Na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie kilkuset gatunków roślin naczyniowych, wśród nich kilkudziesięciu gatunków chronionych, rzadkich i zagrożonych w skali kraju. Bogato reprezentowany jest świat zwierząt - ok. 100 gatunków, w tym 44 podlegające ochronie prawnej. Na szczególną uwagę zasługuje stanowisko ponikła igłowatego, rośliny uznawanej dotychczas za wymarłą w regionie. W Jaworznie występuje jedynie w rezerwacie "Dolina Żabnika". ;
  • "Suchy Staw";
  • Góra Przygoń (354,5 m n.p.m.)- najwyższe wzniesienie w Jaworznie. Na górze znajduje się wieża przeciw pożarowa, wysoka na około 30 metrów. Obszar ten jest doskonałym punktem widokowym o dużych walorach przyrodniczych. Okoliczne remizy leśne i zarośla śródpolne to gratka dla każdego przyrodnika ;
  • Góra Chrzanowska (333 m n.p.m.);
  • Góra Wielkanoc (331 m n.p.m.);
  • C.H. Centrum i C.H. Lewiatan;
  • Remiza Strażacka Ochotniczej Straży Pożarnej, ul. Ks. Mroczka 35;
  • Przychodnia Weterynaryjna;
  • Przychodnia zdrowia;
  • Klub Środowiskowy "WEGA" MCKiS;
  • Stadion klubu LKS Ciężkowianka (klub istnieje od 02.01.1950 r., stadion zmodernizowano w 2007 r.);
  • Stadnina koni - "Trójka" Hippiczny Ośrodek Rehabilitacyjno-Rekreacyjny Fundacji Energetyka na Rzecz Polski Południowej), ul. Filomatów 37;
  • Przedszkole Miejskie nr 4;
  • Szkoła Podstawowa nr 18 im. T. Kościuszki;
  • Filia Biblioteki Miejskiej przy ul. Wyzwolenia 2;
  • Pomnik Przyrody - dąb szypułkowy, ul. Grabańka;
  • Pomnik Przyrody - 4 dęby szypułkowe, ul. Luszowicka w wieku ok. 170 lat;
  • Pomnik Przyrody - 4 dęby szypułkowe, ul. Luszowicka w wieku ok. 190 lat;
  • Pomnik Przyrody - dąb szypułkowy, ul. Bobrowa Górka w wieku ok. 160-180 lat;
  • Pomnik Przyrody - lipa drobnolistna, ul. Jodłowa (osada leśna) w wieku ok. 120 lat;
  • Remizy leśne i łąki śródleśne "Pola Mostki" i częściowo "Krupka". Obszar o znacznych walorach krajobrazowych. W rejonie tym istniała niegdyś osada srebrników, a do czasów współczesnych zachowała się kapliczka słupowa, murowana z 1580 r. w okolicy "Suchy Staw" ;
  • Potoki: Łużnik, Kozi Bród, Jaworznik, Żabnik;
  • Miejsca, osiedla zwane niekiedy przez mieszkańców "dzielnicami Ciężkowic": Grabańka, Bobrowa Górka, Rzym, Skotnica, Pogąście, Bagienko, Wodka, Górka, Ręka, Pod Łużnikiem, Pod Leszczyną, Kolawica, Sosina (nie zalew), Zazdrosna, Głaziec, Klucz, Krzemionka, Krupka, Chyby;
  • Remizy leśne i łąki śródleśne: Lisia Górka (duże skupiska przylaszczki, storczyków), Brzeziny, Pasternik, Ruściska, Czarne Bagno, Polamrowce, Pasieki, Zagórze, Obcinki, Doliska, Pokrocie, Jankowe Górki, Pogorzela, Przyłogi, Zabłocie, Gródek,

Bibliografia ↓ :